ảnh minh hoạ

Theo Nghị quyết 01 ngày 16/4/2003 của TAND tối cao, trường hợp công dân Việt Nam trong nước xin ly hôn với người nước ngoài đang cư trú ở nước ngoài, khi xác minh địa chỉ bị đơn theo thủ tục xuát nhập cảnh hoặc theo Giáy đăng ký kết hôn mà không có kết quả thì được coi là bị đơn cố tình giấu địa chỉ và Tòa xử cho ly hôn.

Trên thực tế, cùng một hướng dẫn này, thời gian qua ở mỗi địa phương lại có một cách vận dụng rát khác nhau khi giải quyết yêu cầu ly hôn của phụ nữ Việt Nam với người chồng Đài Loan.

Tòa lắc

Năm 1999, chị X (ngụ huyện Hồng Dân, Bạc Liêu) kết hôn với người Đài Loan rồi theo chồng sang đó sinh sống. Sống không hạnh phúc, mâu thuẫn vì khác biệt ngôn ngữ, phong tuc, gần 1 năm sau chị X dã bỏ về nước. Năm 2003 chị đưa đơn ra TAND tỉnh Bạc Liêu xin ly hôn nưng đến nay việc ly hôn vắng mặt này vẫn chưa thực hiện được.

Cụ thể, chị X đã ba lần gửi đơn sang Đài Loan yêu cầu người chồng trả lời một số câu hỏi liên quan đến việc ly hôn theo quy định. Tuy nhiên, cả 3 lần, phái Đài Loan đều trả lại giấy với cùng một lý do là không tìm thấy địa chỉ của người chồng như đã ghi trên giấy yêu cầu và chứng nhận kết hôn. Chị X còn có một bản chứng nhận cho ly hôn của Tòa án phía Đài Loan do người chồng gửi sang nhưng đây lại là bản phô to không co mộc đỏ nên TAND tỉnh Bạc Liêu chi coi đây là tài liệu tham khảo và không giải quyết. Thế là mới 26 tuổi dù có nhiều người để ý nhưng chị X vẫn không thể xây dựng hạnh phúc mới bởi việc ly hôn với người chồng cũ vẫn chưa xong. Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Hùng Dũng, chánh án TAND tỉnh Bạc Liêu, cho biết, không riêng gì chị X, hiện ở Bạc Liêu còn nhièu trường hợp tương tự cũng đưa đơn lý hôn máy năm rồi mà Tòa phải " bó tay". Theo ông, với công dân các nước khác thì Gòa có thể giải quyết ly hôn vắng mặt rất dễ, riêng chỉ có Đài Loan là chịu vì " vướng luật" . Có chuyện này vì giữa Việt Nam và Đài Loan  không có quan hệ cấp Nhà Nước, không có hiẹp định tương trợ Tư pháp nen không có hoạt động ủy thác tư pháp giữa hai bên.Vì thế, TAND tỉnh Bạc Liêu phải yêu cầu nguyen đơn tự viết, dịch giáy tờ liên quan đến yêu cầu ly hôn của mình gửi qua Đài Loan, nếu bị đơn chịu hồi âm và thuận tình ly hôn thì mới giải quyết. Bằng không. Tòa xếp hồ sơ lại vì nguyên đơn không hcứng minh được địa chỉ cư trú của bị đơn.

Từ mấy năm trước, TAND tỉnh Bạc Liêu đã có nhièu công văn gửi TANDTC để gỡ rối nhưng đến nay vẫn chưa có văn bản giải thích chính thức nào. Vì thế không còn cách nào khác, tòa án tỉnh này vẫn phải tiếp tục ...chờ.

Tòa gật

Ngược lại với những trường hợp tương tự chị X, ở địa phương khác cũng có Tòa đã l inh động giải quyết cho ly hôn chứ không quá "cẩn thận" xếp hồ sơ như ngành Tòa án tỉnh Bạc Liêu.

Teo bà Hà Thúy Yến. phó Chánh án TAND TP HCM mỗi năm tòa thành phố giải quyết hàng ngàn vụ án dân sự sơ thẩm về hôn nhân có yếu tố nước ngoài. Về đường lối chung thì Tòa đều xử cho ly hôn vắng mặt theo luật định, kể cả với người Đài Loan, còn ly hôn được hay không là tùy vào tùng vụ việc cụ thể. Để giúp người dân và rút ngắn quá trình thụ lý, sau khi thụ lý đơn, cùng lúc TAND thành phố sẽ làm đồng thời hai việc. Trwocs hết là gửi cong văn cho bị đơn ở nước ngoài với nội dung thông báo ngày xét xử, yeu cầu bị dơn có mặt tại Tòa và trả lời các câu hỏi liên quan đén việc ly hôn. Song song đó, Tòa cũng thực hiện việc ủy thác tư pháp (theo nguyên tắc só đi có lại) cho TA có thẩm quyền nơi bị đơn cư trú giải quyết ly hôn.Trong trường hợp hai lần lien tiếp yêu cầu mà đương sự không có mặt hoặc không trả lời thì Tòa sẽ xử ly hôn vắng mặt.

Làm như vậy, theo bà Yến là vừa đảm bảo thủ tục, đúng luật lại vừa đảm bảo quyền lợi cho người Việt Nam. Việc bắt đương sự tự liên lạc với nước ngoài, néu được thì mới giải quyết ly hôn là không ổn vì việc đánh giá chứng cứ đó đúng hay sai rất khó khăn. Vì thé, các Tòa án nên thực hiện việc này giúp đương sự để quá trình và thủ tục được rút ngắn. Ngoài ra chính sách của Nhà nước ta làm bạn với tất cả các nước để phát triển kinh tế xã hội, cũng có nghĩa là sẽ nảy sinh nhiều quan hệ dân sự và hôn nhân gia đình. Khi đó, nếu chỉ giải quyết ly hôn với công dân của những nước có ký hiẹp định tư pháp với ta thì rất khó, làm sao Tòa án xét xử đây?

Hơn nữa, Nhà nước ta đã công nhận cho kết hôn thì cũng nên cho ly hôn. Theo pháp luật hôn nhân gia đình, cũng như trên thực tế, mục đích của hôn nhân không đạt được vì những lý do khác nhau đều là tiêu chí để Tòa giẩi quyết cho ly hôn. Những người vì một lý do nào đó đã lấy chồng Đài Loan nhưng giờ họ cảm nhận không hạnh phúc, phải bỏ về nước thì cũng nên linh động giải quyết để giúp họ làm lại cuộc đời.